Περιγραφή

Το Πανελλήνιο Μαθητικό Συνέδριο «Η θεολογία διαλέγεται με τον σύγχρονο κόσμο» είναι μία καινοτόμος δράση που υλοποιείται από το 1ο Πειραματικό ΓΕΛ Θεσσαλονίκης «Μανόλης Ανδρόνικος» τα τρία τελευταία χρόνια (2014-2017), προκειμένου να δίνεται η δυνατότητα στους μαθητές να διερευνήσουν θεολογικά ζητήματα μέσω της διεπιστημονικότητας και της διαθεματικής προσέγγισης, να αναζητήσουν ήθη και έθιμα συνυφασμένα και με την θρησκεία τους, να μελετήσουν θέματα που άπτονται της επιστήμης, αλλά και της θρησκείας και να πάρουν θέση απέναντι σε κοινωνικά και άλλα προβλήματα εξετάζοντάς τα και υπό το πρίσμα της χριστιανικής ηθικής.

Το σχολικό έτος 2014-2015 το Συνέδριο διεξήχθη στη Θεσσαλονίκη και στον χώρο του Βυζαντινού Μουσείου, το οποίο υπήρξε χορηγός του Συνεδρίου και τις δύο χρονιές, και συμμετείχαν σε αυτό περίπου 700 μαθητές και 120 εκπαιδευτικοί από σχολεία διάφορων περιοχών της Ελλάδας καθώς και το Τμήμα Εκμάθησης Ελληνικής Γλώσσας της Αρχιεπισκοπής Θυατείρων και Βρετανίας. Κατόπιν αιτήματος των εκπαιδευτικών αλλά και των σχολικών μονάδων που συμμετείχαν σε αυτό η διοργάνωση υλοποιήθηκε και το σχολικό έτος 2015-2016. Τη δεύτερη χρονιά συμμετείχαν περίπου 730 μαθητές και 120 εκπαιδευτικοί και κατατέθηκαν 100 εργασίες από 60 σχολεία όλης της Ελλάδας. Σημαντική στάθηκε για τη διοργάνωση η αντιπροσωπευτική συμμετοχή σχολείων από πολλές Περιφερειακές Διευθύνσεις Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της Ελλάδος: συμμετείχαν σχολεία (Δημόσια (Γυμνάσια, Γενικά και Επαγγελματικά Λύκεια, Εκκλησιαστικά και Μουσικά Γυμνάσια και Λύκεια), Ιδιωτικά Γυμνάσια και Λύκεια) από την Ιεράπετρα της Κρήτης μέχρι την Καστοριά, από τις ακριτικές Φέρες του Έβρου μέχρι τους Μολάους της Λακωνίας και από τη Χίο και τη Μυτιλήνη μέχρι την Πάτρα και τη Ναύπακτο. To σχολικό έτος 2016-2017 το Συνέδριο διοργανώθηκε στην πόλη της Ξάνθης με σκοπό τη διάχυση των καλών πρακτικών και καινοτόμων δράσεων σε όλη την Ελλάδα. Συμμετείχαν 690 μαθητές με 72 εργασίες και 98 εκπαιδευτικοί από όλη την Ελλάδα (Κρήτη, Πελοπόννησο, νησιά Ιουνίου, ηπειρωτική Ελλάδα). Οι εργασίες που παρουσιάστηκαν τα τρία τελευταία χρόνια συνιστούν έναν μεγάλο όγκο εκπαιδευτικού υλικού, το οποίο έχει εκδοθεί στα Πρακτικά των Συνεδρίων με ISSN.

Το Πανελλήνιο Μαθητικό Συνέδριο «Η Θεολογία διαλέγεται με το σύγχρονο κόσμο» που διοργανώνει το 1ο Πειραματικό ΓΕΛ Θεσσαλονίκης έχει την στήριξη των καθηγητών του Εργαστηρίου Παιδαγωγικής του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ., με το οποίο το σχολείο συνεργάζεται βάσει σχετικού συμφώνου συνεργασίας σύμφωνα με τα οριζόμενα στο πλαίσιο του Ν. 3966/2011, και τελεί υπό την επιστημονική καθοδήγηση των Σχολικών Συμβούλων της Περιφερειακής Διεύθυνσης  Α/θμιας και Β/θμιας  Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας κ. Πολύβιου Στράντζαλη και κ. Ελένης Μιχαλοπούλου. Το Συνέδριο στελεχώνεται κάθε χρόνο από Επιστημονική Επιτροπή που εξετάζει τις εργασίες των μαθητών και καθοδηγεί τους εκπαιδευτικούς που αναλαμβάνουν την επίβλεψή τους.

Το 4ο Πανελλήνιο Μαθητικό Συνέδριο Θεολογίας στην πόλη του Ηρακλείου Κρήτης

Για το σχολικό έτος 2017-2018 το 1ο Πειραματικό Λύκειο Θεσσαλονίκης αποφάσισε με την έγκριση του ΕΠΕΣ (Επιστημονικού και Εποπτικού Συμβουλίου του σχολείου) να προχωρήσει στην υλοποίηση του 4ου Πανελλήνιου Μαθητικού Συνεδρίου στην πόλη του Ηρακλείου στην Κρήτη στις 17-18/03/2017. Οι λόγοι που μας οδήγησαν σε μιαν τέτοια απόφαση είναι:

  1. η συμμετοχή που έχουν τα σχολεία της Κρήτης στο Μαθητικό Συνέδριο με εργασίες σχετικές με όλες τις θεματικές ενότητες
  2. η επιθυμία μας για διάχυση των καινοτόμων δράσεων που εκπονούν τα Πειραματικά Σχολεία στα σχολεία όλων των Περιφερειών και η συνεργασία με αυτά,
  3. η επιθυμία μας να γνωρίσουν οι μαθητές των απομακρυσμένων Περιφερειών (Ήπειρος, Στερεά Ελλάδα, Θεσσαλία, Νησιά, Κρήτη, κά) τις φυσικές ομορφιές και την ιδιαίτερη κουλτούρα της Κρήτης μέσω εκδρομών που θα οργανώσουν τα σχολεία στο νησί προκειμένου να συμμετάσχουν στο Συνέδριο,
  4. η Κρήτη αποτελεί ένα μεγάλο πολιτιστικό, πνευματικό και μορφωτικό κομμάτι της πατρίδας μας με συγκεκριμένα ενδημικά στοιχεία. Θα αποτελέσει λοιπόν σπουδαία εμπειρία η επαφή των μαθητών από σχολεία άλλων περιοχών της χώρας μας με εκφάνσεις αυτού του πολιτισμού, όπως την ιδιαίτερη μουσικοχορευτική παράδοση, τη ντοπιολαλιά, την παραδοσιακή κουζίνα, επισκέψεις σε χώρους πολιτισμού και τέχνης (π.χ. μουσείο Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, Νίκου Καζαντζάκη).
  5. η ευκαιρία που δίνεται στους μαθητές να γνωρίσουν από κοντά τη ζωή των Κρητικών
  6. η ευκαιρία γνωριμίας με την Αρχιεπισκοπή της Κρήτης και το έργο που αυτή προσφέρει στο νησί

Γενικοί σκοποί του 4ου Μαθητικού Συνεδρίου

  1. να συμβάλει στην ολόπλευρη, αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των μαθητών μέσω θεματικών ενοτήτων οι οποίες άπτονται της Θεολογίας-Θρησκειολογίας, της Επιστήμης, της Φιλοσοφίας, της Κοινωνιολογίας και της Ηθικής,
  2. να προαγάγει την εκπαιδευτική έρευνα στην πράξη, μέσω των ερευνητικών και βιωματικών εργασιών των μαθητών και της διεπιστημονικής και διαθεματικής προσέγγισης των γνωστικών αντικειμένων,
  3. να καλλιεργήσει τη δημιουργικότητα, τη φαντασία αλλά και την ανάδειξη της καινοτομίας μέσω της ποικιλίας των τρόπων παρουσίασης των προβληματισμών τους (γραπτή εργασία, ταινία μικρού μήκους, ντοκιμαντέρ, εικαστική ή θεατρική δημιουργία, φωτογραφία κά.). Με τον τρόπο αυτό συντελεί στην ανάδειξη των ιδιαίτερων κλίσεων και ταλέντων των μαθητών καθώς και στη δημιουργική αντιμετώπιση των μαθησιακών δυσκολιών,
  4. να αποτελέσει μια καινοτόμο δράση κατά την οποία δίνεται η δυνατότητα στους μαθητές σχολείων από διάφορα μέρη της Ελλάδος να συναντηθούν, να καταθέσουν τις απόψεις τους σε θέματα που τους ενδιαφέρουν, αλλά και να δημιουργήσουν δεσμούς μεταξύ τους που μπορεί να οδηγήσουν σε ευρύτερες συνεργασίες των σχολείων,
  5. να εμπλέξει δημιουργικά τους μαθητές σε καινοτόμους, επιστημονικού χαρακτήρα  δράσεις, όπως η διοργάνωση ενός Συνεδρίου, στην οποία συμμετέχουν ενεργά.

Το Ν.Π.Σ του μαθήματος των Θρησκευτικών

Το νέο ΠΣ στα Θρησκευτικά Λυκείου συγκροτεί μία νέα παιδαγωγική πρόταση η οποία υιοθετεί την εμπειρία του παρελθόντος και με βάση τις σύγχρονες θεωρίες της θρησκευτικής εκπαίδευσης στοχεύει σε ένα σύγχρονο θρησκευτικό γραμματισμό. Δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές ανεξάρτητα από τη θρησκευτική τους δέσμευση να μάθουν τη θρησκευτική γλώσσα και τη γραμματική της, που θα τους βοηθήσει στην επικοινωνία με τον Θεό, με τον εαυτό και με τους άλλους στον τόπο που ζουν. Δίνει έμφαση στην ορθόδοξη θεολογική παράδοση, παράλληλα όμως είναι εμπλουτισμένο με αναφορές σε άλλες χριστιανικές παραδόσεις και θρησκεύματα.

Οι μαθητές και μαθήτριες του Λυκείου, ηλικίας από 15 έως 18 περίπου ετών, βρίσκονται στην κατεξοχήν φάση της εφηβείας. Έχουν την ικανότητα να στοχάζονται για την πραγματικότητα, για όσα προβληματίζουν τους ίδιους, αλλά και τους άλλους και να οργανώνουν την σκέψη τους σε θεωρητικό επίπεδο. Ως μέθοδο επεξεργασίας ενός θέματος χρησιμοποιούν τη συνδυαστική ανάλυση.

Οι βασικές ανάγκες των εφήβων που ζητούν επίμονα την ικανοποίησή τους είναι:

  1. Η ανάγκη συγκρότησης θετικής αυτο-εικόνας, της ταυτότητας του Εγώ.
  2. Η ανάγκη για προσκόλληση προς τους συνομηλίκους/τις συνομήλικες.
  3. Η ανάγκη για ανεξαρτησία, αυτονομία και αρμονική σχέση με το κοινωνικό σύνολο.
  4. Η ανάγκη για όρια.
  5. Η ανάγκη για εμπειρίες ανάλογα με τον βαθμό ανάπτυξής του/της.
  6. Η ανάγκη να αγαπάει και να αγαπιέται.
  7. Η ανάγκη για αυτοπραγμάτωση. Οι έφηβοι, όπως και οι ενήλικες, επιδιώκουν την ανάπτυξη των δυνατοτήτων τους στον μέγιστο δυνατό βαθμό.

Με βάση τα παραπάνω η κύρια και βασική θεωρία μάθησης που υιοθετεί και εφαρμόζει το νέο ΠΣ στα Θρησκευτικά Λυκείου είναι ο εποικοδομητισμός. Κατά τη θεωρία αυτή οι μαθητές καλούνται να «οικοδομήσουν» τη γνώση και όχι απλώς να την προσλάβουν έτοιμη από τον διδάσκοντα. Οι μαθητές προχωρούν με τον δικό τους εκάστοτε τρόπο και δομούν μοναδικές αναπαραστάσεις σχετικές με το προς μάθηση αντικείμενο.

Οι κύριες παιδαγωγικές αρχές, στις οποίες στηρίζεται το νέο  ΠΣ του Λυκείου, είναι συνοπτικά οι εξής:

  1. Παιδοκεντρικότητα με έμφαση στο ανθρώπινο πρόσωπο του μαθητή/της μαθήτριας.
  2. Η μάθηση στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη του μαθητή/της μαθήτριας, γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική.
  3. Μάθηση με ανακάλυψη (ή αυτενέργεια του μαθητή/της μαθήτριας).
  4. Προτεραιότητα των εμπειριών του μαθητή/της μαθήτριας.
  5. Έμφαση στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης του μαθητή/της μαθήτριας.
  6. Αρχή της εποπτείας. Η σύγχρονη διδασκαλία στην εποχή της εικόνας οφείλει να μην περιορίζεται στο γραπτό κείμενο, αλλά να εμπλουτίζεται, όπου κρίνεται κατάλληλο, με πολυτροπικά κείμενα, π.χ. με ήχο, εικόνα, βίντεο.
  7. Συνεργατική μάθηση. Ένα ομαδοσυνεργατικό περιβάλλον μεγιστοποιεί την ικανότητα αλληλεπίδρασης με τον άλλο, μέσω της συζήτησης, της συνεργασίας και της ανατροφοδότησης. Η συλλογική επικοινωνία και κοινωνική αλληλεπίδραση συμβάλλει θετικά στη δόμηση της γνώσης.

Επιπλέον, το νέο ΠΣ για το Λύκειο προσλαμβάνει δημιουργικά παιδαγωγικές προσεγγίσεις και αρχές της σύγχρονης θρησκειοπαιδαγωγικής.

Σε σχέση με τα θρησκευτικά ζητήματα, οι έφηβοι/οι έφηβες του Λυκείου διατυπώνουν ερωτήματα και αμφισβητήσεις σχετικά με τη θρησκευτική πραγματικότητα, το θρησκευτικό φαινόμενο, τη θρησκευτική σκέψη και ζωή, τη σχέση με το παρόν και το μέλλον, αλλά και τη δική τους ζωή, και αναζητούν επαρκή, αντικειμενική πληροφόρηση και ερεθίσματα για γόνιμους προβληματισμούς και συζήτηση. Το ΜτΘ στο σχολείο προσφέρει τη δυνατότητα κατανόησης και κριτικής προσέγγισης αυτής της πραγματικότητας.

Το περιεχόμενο του είναι να φέρει τη ζωή των νέων σε σχέση με τον κόσμο της θρησκείας όχι με κριτήριο τη σφαιρική πληροφόρησή τους για το θρησκευτικό φαινόμενο και τις θρησκευτικές παραδόσεις (κάτι που μπορούν να επιτύχουν και μόνοι, χρησιμοποιώντας ποικίλα μέσα), αλλά με βάση τι από τη θρησκεία έχει σημασία και δίνει νόημα στη ζωή του ίδιου και στη ζωή των άλλων ανθρώπων. Σε αυτή την περίπτωση η ανάπτυξη της θρησκευτικότητας μπορεί να αποτελεί σκοπό της διδασκαλίας του ΜτΘ.

Στο νέο αυτό πλαίσιο του μαθήματος το Συνέδριο δίνει τη δυνατότητα στους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές να παρουσιάσουν τη δουλειά τους σε όποια θεματική ενότητα επιθυμούν με τον τρόπο που αυτοί θα επιλέξουν. Στο νέο Π.Σ. και σε ένα βιωματικό και ερευνητικό πλαίσιο οι μαθητές έχουν ενεργό και συνεργατικό ρόλο. Θα προσεγγίσουν  βασικές έννοιες κάνοντας διάλογο, διερευνώντας, αξιολογώντας, κρίνοντας, ερμηνεύοντας. Θα αναπτύξουν δεξιότητες (διαλόγου, διερεύνησης, αξιολόγησης, κρίσης, ερμηνείας) που οδηγούν στην προσωπική τους ανάπτυξη και τους εντάσσουν οργανικά στη σχολική κοινότητα μάθησης και στη συνέχεια θα κληθούν να παρουσιάσουν το αποτέλεσμα της δουλειάς τους στο σύνολο της μαθητικής κοινότητας ενός Μαθητικού Συνεδρίου.

Διοργάνωση 4ου Πανελληνίου Μαθητικού Συνεδρίου

Το Πανελλήνιο Μαθητικό Συνέδριο «Η Θεολογία διαλέγεται με τον σύγχρονο κόσμο» διοργανώνεται από το 1ο Πειραματικού Λυκείου Θεσσαλονίκης «Μανόλης Ανδρόνικος». Υπεύθυνοι της Οργανωτικής Επιτροπής είναι οι εκπαιδευτικοί Κυριακή Αντικουλάνη, Θεολόγος, και Δημήτριος Σαλονικίδης, Φιλόλογος, και πλαισιώνεται και στηρίζεται από την εθελοντική συμμετοχή μαθητών του σχολείου. Για την φετινή σχολική χρονιά (2017-2018) και για την άρτια διοργάνωσή του στην πόλη του Ηρακλείου Κρήτης θα υπάρξει συνεργασία με το Γενικό Λύκειο Γαζίου και τον συνάδελφο Παναγιώτη Ασημακόπουλο, Θεολόγο του σχολείου αυτού. Η συνεργασία αποτελεί μία από τις καινοτόμες δράσεις του σχολείου που σκοπό έχει τη συνεργασία και την ανάπτυξη ενός δικτύου σχολείων που θα συνεργάζονται κάθε χρόνο για την υλοποίηση του Συνεδρίου.

Το Συνέδριο αποσκοπεί στην δημιουργία ενός επιστημονικού forum μέσω του οποίου οι μαθητές θα διερευνήσουν το ρόλο των Θρησκειών στη σύγχρονη κοινωνία, τη σχέση της Πίστης με την Επιστήμη, της Θρησκείας με την Τέχνη και τη Φιλοσοφία, θα αναπτύξουν έναν γόνιμο προβληματισμό πάνω σε ζητήματα ηθικής καθώς και στη σχέση αυτής με τα σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα και θα αποκομίσουν  γνώσεις τις οποίες θα μεταφέρουν στο Συνέδριο με τρόπο που θα επιλέξουν οι ίδιοι. Επιπλέον το Συνέδριο θα αποτελέσει την αφορμή για τη συνάντηση μαθητών από διαφορετικά μέρη της Ελλάδος και θα δώσει την ευκαιρία για συνεργασίες μεταξύ των σχολείων, γνωριμίες ανάμεσα στους μαθητές της ίδιας βαθμίδας εκπαίδευσης και θα γίνει ένα «βήμα» ανταλλαγής ιδεών και γνώσεων.